Alles over Hindeloopen

Deel

Zie ook

Historische kaarten van HindeloopenGewest: Meren, gaasten en kliffenRegio: Omgeving Makkum - WorkumFoto's van HindeloopenHistorische foto's van HindeloopenBezienswaardigheden in Hindeloopen

Hindeloopen

Hindeloopen, de meest opmerkelijke en eigenzinnige van de Friese Elfsteden. De stad had geen haven maar dreef al in de veertiende eeuw uitgebreid handel met Engeland en de landen rond de Oostzee. De Hindeloopers voeren vooral in opdracht van Amsterdamse kooplieden. Doordat men veel meer gericht was op Holland en het buitenland dan op het eigen, Friese achterland ontstond een eigen taal.

De grootste bloei maakte de stad door tussen 1650 en 1790. Uit die tijd stammen ook de karakteristieke commandeurswoningen met hun rijk versierde tuitgevels. De grote rijkdom wordt ook weerspiegeld in de prachtige interieurkunst. Het beroemde Hindelooper schilderwerk is daar een voorbeeld van.

De ligging van het stadje op een vooruit stekende punt in het IJsselmeer is heel bijzonder. Vanaf de dijk ervaart u een enorme weidsheid en hebt u een magnifiek uitzicht over het water, de kustlijn en het land. Het stadje zelf, veilig verscholen achter de dijk, ademt juist een grote beslotenheid. Een wirwar van straten, stegen en watertjes, de kleinschalige, onregelmatige bebouwing en de houten bruggetjes zorgen voor een pittoresk geheel. Het unieke, schilderachtige decor herbergt verschillende leuke winkeltjes, terrasjes en twee musea, waaronder het Eerste Friese Schaatsmuseum, dat u eigenlijk niet mág missen.

Ook in de omgeving valt heel veel moois te ontdekken. Wandelend, fietsend, met de auto, op de motor…het is aan u. Natuur, betoverende landschappen, rust, andere interessante steden en dorpen: in Hindeloopen hebt u het allemaal onder handbereik!

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Hindeloopen

Hindeloopen is een opmerkelijke stad. Zij dankt haar rijkdom aan de zeehandel en dat is nog steeds af te lezen aan de excellente interieurkunst. Toch had de stad geen haven. De nederzetting ontwikkelde zich tot stad dankzij de koopvaardij voor vooral Amsterdamse kooplieden. Hindeloopen nam deel aan het Hanze-verbond en in de 14de eeuw bestond er al bloeiende handel met Skandinavië, de Baltische landen en Engeland.

Hindeloopen wordt voor een belangrijk deel omvat door de oude Zuiderzeedijk. Bij de huidige kleine voorhaven met een havenlicht op het hoofd staat een reddingloods van de KNRM. Bij de sluis is in 1619 het sluishuis gebouwd: het sylhues. De open dakruiter kwam er pas in de 19de eeuw op, de Oostertoren voor de Hindeloopers. Aan de zijde van dijk en haven is een leugenbank neergezet. De luifel dateert uit 1785. Daarboven zit een gevelsteen met een voorstelling van Petrus’ visvangst. Toch was het eerder een schippers- dan een vissersstad. Vanaf de sluisbrug, de Sylsbrêge, is er naar het zuiden goed zicht op de dubbele wipbrug met de naam Skoelebrêge. Het is een brug met een oorgat, een inventieve sleuf tussen de twee flappen, om aken en botters met staande mast doorgang te verlenen zonder dat de brug ‘gewipt’ hoefde te worden. Verderop ligt de onregelmatige bebouwing aan een wirwar van straten, stegen en watertjes.

De Hindelooper commandeurswoningen bezitten sierlijke tuitgevels met in de geveltop meestal twee horizontale friezen met vlechtingen, siermetselwerk van gele en rode steen. In die geveltop staan een of meer ovale vensters. De deuromlijsting is ook bijzonder: de deur staat in een zwaar kozijn en het kalf dat de deuropening afdekt is gesneden met een accolade- vorm en als de versiering compleet is: met nog twee rozetten. Het mooiste commandeurshuis staat op de hoek van de Buren en het grachtje van de Nieuwe Weg. Aan de Nieuwstad en andere straten zijn ook dergelijke woningen te vinden. Bijvoorbeeld op de hoek van de Nieuwstad en de Meenscharsteeg: gebouw Irene dat in 1714 is gebouwd en in de jaren dertig gerenoveerd.

Aan de Meenscharswiken staan nog enkele ‘likhuzen’, kleine zomerhuizen op het achterterrein waar de gezinnen gingen wonen als kapiteins en schippers op zee waren.

Op tal van plaatsen kan de Hindelooper interieurschilderkunst bewonderd worden. Op Nieuwe Weide 14 bijvoorbeeld, waar in de winkel een oude betimmering op overdadige wijze is beschilderd met onder meer de deugden in de Hindelooper klederdracht. Het is een en al traditie in Hindeloopen.

De stad was tot het einde van de 18de eeuw meer gericht op de zee dan op het Friese achterland. De inwoners hebben een eigen taal met invloeden van het Fries, maar met ook een eigen woordenschat. Er zijn dus tweetalige straatnaambordjes. De klederdracht wordt nog gedragen bij speciale gelegenheden. De voorname, ingetogen mannenkleding en de kleurige sitsen kleding van de vrouwen.

De cultuur van Hindeloopen kan vooral in het Hidde Nijland Museum in het voormalige stadhuis uit 1682 bewonderd worden. De traditie van snij- en vooral schilderkunst is hier bewaard gebleven. Hoewel het krullerige niet zonder buitenlandse inspiratie is, is de stijl vooral gebaseerd op decoratieve renaissancepatronen.

De hervormde kerk staat aan de westelijke rand van de stad, een gevolg van afslag van land aan de zeezijde. Zij is in 1593 gebouwd en maakte in 1632 al weer plaats voor een groter gebouw. In de 17de eeuw groeide Hindeloopen dusdanig dat er een volledige beuk bijgebouwd moest worden. Die verdween in 1892, toen de bevolking weer gekrompen was. Tegen de westzijde van het schip staat een markante toren, de mooiste van de Friese IJsselmeerkust.

Het grootste huis van Hindeloopen staat aan de Nieuwe Weide op een hoek van twee grachten: een voormalig stadhuis. Het statige huis is als woning gebouwd in de Lodewijk XVI-stijl in de late 18de eeuw. De naoorlogse stadsuitbreidingen hebben in het zuiden plaatsgevonden. In het noorden is een grote recreatiehaven aangelegd.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland

Hindeloopen op ToeristenkaartFryslân