Alles over Bolsward

Deel

Zie ook

Historische kaarten van BolswardGewest: Polders, dijken en terpenlandRegio: Omgeving BolswardFoto's van BolswardHistorische foto's van BolswardBezienswaardigheden in Bolsward

Bolsward

Bolsward, een bezoekje meer dan waard! Deze prachtige stad had in de middeleeuwen een directe verbinding met de Middelsee én de Zuiderzee en was ooit één van de twee Friese Hanzesteden. De grote bloei die Bolsward dankzij dat internationale handelsverbond doormaakte, wordt onder meer weerspiegeld in het schitterende, rijk versierde stadhuis uit 1615. Een ander, zeer opvallend gebouw is de ruïne van de in 1980 afgebrande Broerekerk uit de dertiende eeuw. Dankzij een prachtige glazen overkapping kan de ruïne sinds enige jaren weer gebruikt worden voor bijeenkomsten, concerten, etc.
Maar met het noemen van een paar specifieke gebouwen wordt de rest van de stad tekortgedaan. Het is het ‘totaalplaatje’ dat Bolsward zo bijzonder maakt. Proef de historische ambiance, wandel door de pittoreske straten en straatjes, waar u veel verschillende en bijzondere winkels tegenkomt, en rust even uit op een terrasje.

De stad heeft bovendien enkele interessante musea. Én u kunt er de distilleerderij bezoeken waar de beroemde Sonnema Berenburg gemaakt wordt. Het hele jaar door zijn er in de stad verschillende evenementen. Op Pinkstermaandag is Bolsward de start- en finishplaats van de Elfsteden Rijwieltocht, die bijna net zo oud is als de beroemde schaatstocht!

Wilt u zélf ook fietsen, maar wat minder ver? De prachtige omgeving van Bolsward leent zich er uitstekend voor! De Friese Meren liggen vlakbij, maar ook het IJsselmeer. En zelfs een dagje Vlieland of Terschelling is vanuit Bolsward goed te doen. Wilt u liever nog een paar van de andere Elfsteden zien? Workum, Sneek en IJlst liggen naast de deur en ook Hindeloopen, Harlingen, Franeker en Leeuwarden zijn met de auto binnen een half uur bereikbaar.

U ziet: Bolsward is een prima uitvalsbasis voor het ontdekken van meest karakteristieke deel van Fryslân.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Bolsward

Bolsward is de enige nog zelfstandige stadsgemeente van Friesland. De stad lag in de Middeleeuwen strategisch voor waterverkeer en handel. Er was verbinding met de Middelzee en door de Marneslenk met de Zuiderzee. Hoewel die waterwegen dichtslibden, bleef Bolsward bereikbaar voor waterverkeer en kon als handelsplaats opbloeien. Het raakte gelieerd aan de Hanze.

De oorsprong is nog voelbaar aan de terpen bij de Martinikerk en bij de Hoogstraat: de laatste was de handelsterp. Bolsward was het kerkelijk centrum voor een wijde omgeving. Naast het Marktplein ligt de belangrijke gracht van Marktstraat en Appelmarkt met het fraaie stadhuis in het verschiet. Aan de Marktstraat staan voorname grachtenpanden met gevels in barok, rococo en neoclassicistische stijlen. De Bolswarders hebben in 1614/"17 hun welvaart en beschaving willen uitdrukken met de bouw van een prachtig stadhuis. Het rechthoekige bouwwerk met pronkgevels en een hoge lantaarntoren is ontworpen en uitgevoerd door plaatselijke meesters en daarmee worden de stedelijke potenties uitgedrukt. De middenpartij waar op de hoofdverdieping de vierschaar voor de rechtspraak ligt, wordt bekroond door een hoge geveltop met overdadig rolwerk met obelisken. Daarin prijken de personificaties van Geloof, Hoop, Liefde en Gerechtigheid, waarvan de laatste twee van uitzonderlijke kwaliteit zijn. De lantaarntoren is een wonder van architectonische schoonheid.

De Jongemastraat verbreedt zich aan het einde tot het Broereplein. Daar rijzen de dramatische muren van de Broerekerk op, in 1980 door brand ernstig beschadigd en nu een fascinerende ruïne. Het is een sobere vijftiende-eeuwse pseudo-basiliek met een rijke voorgevel, een rijke uitdossing die niet bij de bedelorde van de Franciscanen, maar wel bij Bolsward past. In de Heeremastraat staat een stadsstate van een van de adellijke families van Bolsward: Heeremastate, die kort na 1500 is gebouwd. De muren zijn gemetseld van afwisselend gele kloostermoppen en banden van kleinere rode baksteen.

De langste stadsgracht, de Dijl, is omzoomd door een afwisselende bebouwing van Kleine en Grote Dijlakker. Voorname lijstgevels, een reeksje eenvoudige halsgevels, een fraai versierde trapgevel en een erg fraaie halsgevel. Achter de rooilijn rijst de Sint Franciscuskerk op, in 1934 door H.C. van der Leur en Dom Paul Bellot ontworpen in een expressionistische stijl die vooral inwendig te genieten is. Het is de kerk van een meer dan zes eeuwen oud devotiebeeld van de Lieve Vrouw van Zevenwouden. Er wordt een mirakelboek uit het midden van de 16de eeuw bewaard.

Het huis Wipstraat 6, achter het stadhuis, wordt beschouwd als het geboortehuis van Gysbert Japicx, de Friese dichter uit de 17de eeuw. Aan de Nieuwmarkt even voorbij de herensociëteit ‘De Doele’ staat het brede en uitwendig wat stugge Sint Anthony Gasthuis. Het is gebouwd in 1778-"91 ter huisvesting van alleenstaande vrouwen en heeft een bijzonder rijk ingerichte voogdenkamer in Lodewijk XVIstijl. Aan de Skilwyk, een gedempt haventje, staat de doopsgezinde kerk met een neoclassicistisch front en zelfs een torentje op de voorgevel, uitzondering bij de mennisten.

Aan de noordoostzijde ligt het laatste restant van het Hoog Bolwerk. Daarachter rijst de magistrale Martinikerk op, een grote pseudobasiliek gebouwd tussen 1446 en 1466. De forse vijfledige toren is wat ouder: de grootste van de kenmerkende zadeldaktorens van Friesland. Het hoge koor wordt geschoord door hoge steunberen en dat is nodig omdat de wanden grotendeels geopend zijn met grote spitsboogvensters. Binnen zijn op enkele gewelven schilderingen aanwezig met onder meer het kersttafereel. In het licht geblankette interieur doet het magnifieke eiken meubilair van zich spreken. In het koor staan rijk gesneden koorbanken die deels uit de Broerekerk afkomstig zijn. De barokke preekstoel is door een collectief van Bolswarder vaklieden in 1662 gemaakt.

De eerste stadsuitbreidingen vonden vanaf de jaren twintig plaats in het zuidoosten, na de oorlog gevolgd door Plan Noord. De stad is in de laatste decennia van de 20ste eeuw aanzienlijk uitgebreid met wijken aan de oost- en noordzijde. Vanouds liggen de bedrijven ten zuidwesten van de binnenstad. Het nieuwe bedrijvenpark is volop in ontwikkeling in de Weeshuispolder ten westen van de stad.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland

Bolsward op ToeristenkaartFryslân