Alles over Akmarijp

Deel

Zie ook

Historische kaarten van AkmarijpGewest: Hart van FrieslandRegio: Top en Twel en de Lege WâldenFoto's van AkmarijpHistorische foto's van Akmarijp

Akmarijp

Akmarijp (in het Fries Eagmaryp) is een streekdorpje tussen de graslanden. Het plaatsje ligt even ten noorden van Joure. Akmarijp heeft een klokkenstoel en is vooral bekend van het ooievaarsdorp.

Akmarijp ligt in het gebied dat ook wel Lege Wâlden (lage wouden) wordt genoemd. Wâlden staat in dit geval voor de begroeiing met struiken en lage bosjes. Doordat het gebied zo laag ligt was wateroverlast vroeger aan de orde van de dag.

Akmarijp en het naastgelegen Terkaple zijn vrijwel aan elkaar gegroeid. Het tweelingdorp werkt samen op het gebied van verenigingen, kerk en school. Beide dorpen hoorden tot 1984 bij de opgeheven gemeente Utingeradeel, waarvan Akkrum de hoofdplaats was.

In de dorpsnaam Akmarijp zit het woord ‘rijp’, dat rand betekent. In de veertiende eeuw heette Akmarijp nog Ackrommaryp. Deze naam wijst er op dat het dorp vanuit Akkrum gesticht is.

Met name in Akmarijp, maar ook in en rond Terkaple, stonden in vroegere eeuwen een verbazend groot aantal stinzen en states. Van oudsher moet Akmarijp dan ook een bijzonder welvarend dorp geweest zijn. Nu getuigen alleen de mooie boerderijen nog van een rijk verleden.

© VVV/ANWB Langweer-Joure

Historie van Akmarijp

Akmarijp is een vaartdorp en een van de dorpen in de Lege Wâlden, de lage waterstreek ten zuidoosten van het Sneekermeer met zijn poelen. Het dorp is ontstaan in de 12de eeuw en de woningen en vooral boerderijen waren uitsluitend over het water te bereiken. Pas in de tweede helft van de 19de eeuw kwam daar een weg.

De Tegenwoordige Staat van Friesland meldde in 1788 vooral over Agge Donia die vanuit zijn stins in Akmarijp omstreeks 1460 de wijde omgeving in zijn greep hield en hele dorpen brandschatte. Wel staat er genoteerd: ‘Akmaryp, gelegen in de Zuidwestelyksten hoek der Grieteny, was voor deezen vry aanzienlyk, doch nu van een’ kleinen omtrek.’ En: ‘Men ziet hier nog overig een oud Kerkhof van de Pastory van St.Jansga.’

Het oude kerkhof staat ook ingetekend op zowel de grietenijkaart in de atlas van Schotanus (1718) als die in de atlas van Eekhoff (1849), op de laatste net ten noorden van de boerenzathen Molla en Unia. Het huidige kerkhof ligt noordelijker. Op de Schotanuskaart staat daar nog een kerk ingetekend. In januari 1844 werd de afbraak van de ‘dorpstoren’ aanbesteed en er moesten gelijk een klokhuis en in het buurdorp Terkaple een nieuwe school met onderwijzerswoning worden gebouwd. Een kleine veertig jaar later (1881) werd het bouwen van een nieuwe school met onderwijzerswoning in Akmarijp aanbesteed.

Het met dichte boomzoom omkaderde kerkhof heeft een ijzeren toegangshek uit omstreeks 1880 met doodssymbolen. De klokkenstoel met helmdak is wit geschilderd en draagt een luidklok, in 1545 door Johan ter Steghe gegoten. Nabij de brug over de Agge Douwes- of Langesloot vormen groepjes huizen aan weerszijden van de weg een buurtje. Verder naar het zuiden staan de boerderijen, fraai uitgelijnd en vrijwel uitsluitend aan de westzijde. Aan die zijde kronkelt de vaart achter de bebouwing. De meeste boerderijen zijn forse en vaak monumentale, eind 19de-eeuwse stelpen. Meteen naast het kerkhof staat een koprompboerderij met melkkelder uit het midden van de 19de eeuw.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen

Akmarijp op ToeristenkaartFryslân