Alles over Abbega

Deel

Zie ook

Historische kaarten van AbbegaGewest: Meren, gaasten en kliffenRegio: De HemmenFoto's van AbbegaHistorische foto's van Abbega

Abbega

Gelegen aan de Bolswardervaart is het kleine terpdorpje Abbega een aantrekkelijke woonplaats voor botenliefhebbers. Een zijstroompje van deze vaart loopt langs de rand van het dorp. Abbega heeft ongeveer 265 inwoners. Beschutte plekjes, historische woningen en volop natuur. Een dorp dat haar eigen geschiedenis vertelt.

Geschiedenis
Abbega is ontstaan in de periode tussen 1000 en 1200. Het dorp werd gebouwd op een terp. Deze geschiedenis is nog duidelijk te herkennen aan de straatnamen. Zo loopt midden door het dorp de straat Wartenterp. Abbega had oorspronkelijk een parochiekerk, gewijd aan de heilige Gertrudis. Tegenwoordig is de Nederlands Hervormde kerk, met haar opvallende toren, het middelpunt van het dorp. Deze kerk stamt uit de Middeleeuwen. Bovenop deze toren zit een houten dakruiter met een klok uit 1647.

Bezienswaardigheden
In 1989 is het historisch kerkpad tussen Abbega en Westhem opgeknapt. Dit pad neemt wandelaars dwars door de weilanden mee naar de kerk in het buurdorp. Een prachtige route om heerlijk van de natuur te genieten.

Wonen en leven
Abbega heeft een eigen basisschool, cbs Bernegea. Voor middelbaar onderwijs moeten leerlingen uitwijken naar Bolsward of IJlst. In het dorp zijn geen winkels. Ook hiervoor moeten inwoners naar Bolsward of IJlst. In de afgelopen jaren is aan de noordzijde van het dorp een nieuwbouwwijk ontstaan. Door de opvaart vanaf de Bolswardervaart zijn de omliggende meren goed bereikbaar.

Abbega is een levendig dorp. Samen met buurdorpen Folsgare en Oosthem wordt er een eigen dorpsblad gemaakt. Daarnaast heeft het dorp een actieve Oranjevereniging, die jaarlijks leuke evenementen georganiseerd. Hoogtepunt is het dorpsfeest, dat eens in de twee jaar in het dorp plaatsvindt.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Abbega

Abbega is een terpdorp dat in de Middeleeuwen is ontstaan. Het was over water goed ontsloten: de Abbegasteropvaart verbond het dorp met de Bolswarder Zeilvaart. Over land was het niet goed te bereiken. Na de dijkbouw kwam Abbega ten noorden van de Hemdijk te liggen. De grietenijkaart in de Schotanus-atlas (1716) laat geen enkele weg of pad zien. Wel is zichtbaar dat er buiten de kleine kerkbuurt een aantal buurten en staten in het buitengebied van het dorp liggen, ook ten noorden van de Wymerts of Bolswardervaart.

In de Tegenwoordige Staat van Friesland (1788) wordt dat bevestigd: ‘een dorp van middelbaaren omtrek […]. Hetzelve ligt ten Westen van Oosthem en nader aan den Hemdyk. De kerk deezes Dorps pronkt insgelyks met een fraai Orgel. Weleer had men hier verscheiden Adelyke Staten, met naame Attema, Sytinga, en Bonninga in het buurtje de Morra, naar ’t welk ook een watertje ten Noorden des dorps, waardoor de Bolswerdervaart naar de Nieuwezyl loopt, den naam van Morra- of Morwieltje draagt. In de buurt, die niet groot is, en de Abbegaster-Ryge genaamd wordt, lagen oudtyds Wigmana en Heeringa, en in de Oosterbuuren, Bangama.’ De Abbegasterrige en Oosterburen zijn ook op de kaart in de Eekhoff-atlas (1851) ten noorden van de vaart aangegeven. Bij de buurt Abbegasterketting ligt een ‘draai’ over de vaart.

De kern van de kerk, oorspronkelijk gewijd aan Sint-Gertrudis, is nog middeleeuws, maar het gebouw met een driezijdige sluiting is in 1809 helemaal ommetseld. De toren werd waarschijnlijk toen voorzien van de houten bovenbouw. In de toren hangt een klok die in 1647 door Jacob Noteman is gegoten.

De doorgaande weg loopt nu strak om de zuidwestelijke flank van het dorp. De kerkbuurt aan de andere zijden bezit een gevarieerde bebouwing, waarin de voormalige school, de schoolmeesterswoning of pastorie en burgeren arbeiderswoningen elkaar afwisselen. Ten noorden van de oude kern zijn de nieuwe school en recent een uitbreidingswijk ten westen van de opvaart tot stand gekomen.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Peter Karstkarel

Abbega op ToeristenkaartFryslân